Salamanca, España
La reconfiguración contemporánea del orden político global, marcada por la erosión desigual de algunos mecanismos multilaterales y por un proceso de multipolarización asimétrica, obliga a reconsiderar las condiciones de posibilidad del cosmopolitismo. Este artículo sostiene que dicha transformación no invalida la pretensión de justicia global, pero exige distinguir entre la validez de los principios cosmopolitas y las formas históricas contingentes de su institucionalización. Mediante un método de reconstrucción normativa y comparación conceptual, se analizan las propuestas de Kant, Rawls, Pogge y Habermas atendiendo a sus sujetos normativos, obligaciones y condiciones de realización. El diagnóstico se completa con el examen de la respuesta de las Naciones Unidas a la agresión rusa contra Ucrania, la inoperatividad del Órgano de Apelación de la Organización Mundial del Comercio y la competencia contemporánea entre órdenes normativos. Frente al paradigma del «choque de civilizaciones», esta competencia se interpreta como una disputa material, institucional y discursiva acerca de la soberanía, los derechos, la seguridad y la legitimidad. Sobre esta base se formula un cosmopolitismo ético-político articulado en torno a un umbral ético de protección, procedimientos plurales de justificación, un análisis explícito de las relaciones de poder y criterios de aplicación institucional. La propuesta incorpora la ética mínima como función delimitadora y evalúa las instituciones según su capacidad para proteger derechos básicos, incluir las perspectivas de las personas afectadas, distribuir justificadamente las responsabilidades y garantizar mecanismos de publicidad, control, reclamación y revisión. Su alcance es reconstructivo y evaluativo: no ofrece una arquitectura institucional definitiva, sino una matriz normativa para orientar reformas en condiciones de pluralismo, conflicto e interdependencia global.
La riconfigurazione contemporanea dell'ordine politico globale, caratterizzata dall'erosione diseguale di alcuni meccanismi multilaterali e da un processo di multipolarizzazione asimmetrica, impone di riconsiderare le condizioni di possibilità del cosmopolitismo. Il presente articolo sostiene che tale trasformazione non invalida la pretesa di giustizia globale, ma richiede di distinguere tra la validità dei principi cosmopoliti e le forme storiche contingenti della loro istituzionalizzazione. Attraverso un metodo di ricostruzione normativa e di comparazione concettuale, vengono analizzate le proposte di Kant, Rawls, Pogge e Habermas con riferimento ai loro soggetti normativi, agli obblighi e alle condizioni di realizzazione. La diagnosi è completata dall'esame della risposta delle Nazioni Unite all'aggressione russa contro l'Ucraina, dell'inoperatività dell'Organo d'Appello dell'Organizzazione Mondiale del Commercio e della competizione contemporanea tra ordini normativi. In contrapposizione al paradigma dello «scontro di civiltà», tale competizione viene interpretata come una disputa materiale, istituzionale e discorsiva riguardante la sovranità, i diritti, la sicurezza e la legittimità. Su questa base viene formulato un cosmopolitismo etico-politico articolato attorno a una soglia etica di protezione, a procedure plurali di giustificazione, a un'analisi esplicita delle relazioni di potere e a criteri di applicazione istituzionale. La proposta integra l'etica minima come funzione delimitatrice e valuta le istituzioni in base alla loro capacità di proteggere i diritti fondamentali, includere le prospettive delle persone interessate, distribuire in modo giustificato le responsabilità e garantire meccanismi di pubblicità, controllo, ricorso e revisione. La sua portata è ricostruttiva e valutativa: non propone un'architettura istituzionale definitiva, bensì una matrice normativa per orientare le riforme in condizioni di pluralismo, conflitto e interdipendenza globale.
La reconfiguració contemporània de l’ordre polític global, marcada per l’erosió desigual d’alguns mecanismes multilaterals i per un procés de multipolarització asimètrica, obliga a reconsiderar les condicions de possibilitat del cosmopolitisme. Aquest article sosté que aquesta transformació no invalida la pretensió de justícia global, però exigeix distingir entre la validesa dels principis cosmopolites i les formes històriques contingents de la seua institucionalització. Mitjançant un mètode de reconstrucció normativa i comparació conceptual, s’analitzen les propostes de Kant, Rawls, Pogge i Habermas atenent els seus subjectes normatius, les obligacions i les condicions de realització. El diagnòstic es completa amb l’examen de la resposta de les Nacions Unides a l’agressió russa contra Ucraïna, la inoperativitat de l’Òrgan d’Apel·lació de l’Organització Mundial del Comerç i la competència contemporània entre ordres normatius. Davant del paradigma del «xoc de civilitzacions», aquesta competència s’interpreta com una disputa material, institucional i discursiva sobre la sobirania, els drets, la seguretat i la legitimitat. Sobre aquesta base es formula un cosmopolitisme eticopolític articulat entorn d’un llindar ètic de protecció, procediments plurals de justificació, una anàlisi explícita de les relacions de poder i criteris d’aplicació institucional. La proposta incorpora l’ètica mínima com a funció delimitadora i avalua les institucions segons la seua capacitat per a protegir drets bàsics, incloure les perspectives de les persones afectades, distribuir justificadament les responsabilitats i garantir mecanismes de publicitat, control, reclamació i revisió. El seu abast és reconstructiu i avaluatiu: no ofereix una arquitectura institucional definitiva, sinó una matriu normativa per a orientar reformes en condicions de pluralisme, conflicte i interdependència global.
A reconfiguração contemporânea da ordem política global, marcada pela erosão desigual de alguns mecanismos multilaterais e por um processo de multipolarização assimétrica, obriga a reconsiderar as condições de possibilidade do cosmopolitismo. Este artigo sustenta que essa transformação não invalida a pretensão de justiça global, mas exige distinguir entre a validade dos princípios cosmopolitas e as formas históricas contingentes de sua institucionalização. Mediante um método de reconstrução normativa e comparação conceitual, analisam-se as propostas de Kant, Rawls, Pogge e Habermas quanto aos seus sujeitos normativos, obrigações e condições de realização. O diagnóstico é complementado pelo exame da resposta das Nações Unidas à agressão russa contra a Ucrânia, da inoperância do Órgão de Apelação da Organização Mundial do Comércio e da competição contemporânea entre ordens normativas. Em oposição ao paradigma do «choque de civilizações», essa competição é interpretada como uma disputa material, institucional e discursiva em torno da soberania, dos direitos, da segurança e da legitimidade. Com base nisso, formula-se um cosmopolitismo ético-político articulado em torno de um limiar ético de proteção, de procedimentos plurais de justificação, de uma análise explícita das relações de poder e de critérios para a aplicação institucional. A proposta incorpora a ética mínima como função delimitadora e avalia as instituições segundo sua capacidade de proteger direitos fundamentais, incluir as perspectivas das pessoas afetadas, distribuir justificadamente as responsabilidades e garantir mecanismos de publicidade, controle, reclamação e revisão. Seu alcance é reconstrutivo e avaliativo: não oferece uma arquitetura institucional definitiva, mas uma matriz normativa para orientar reformas em condições de pluralismo, conflito e interdependência global.
The contemporary reconfiguration of the global political order, marked by the uneven erosion of some multilateral mechanisms and by an asymmetrical process of multipolarization, requires a reconsideration of the conditions of possibility of cosmopolitanism. This article argues that such a transformation does not invalidate the demand for global justice, but requires a distinction between the validity of cosmopolitan principles and the historically contingent forms of their institutionalization. Through normative reconstruction and conceptual comparison, the article examines the proposals of Kant, Rawls, Pogge, and Habermas, focusing on their normative subjects, obligations, and conditions of realization. The diagnosis is complemented by an analysis of the United Nations’ response to the Russian aggression against Ukraine, the paralysis of the World Trade Organization’s Appellate Body, and the contemporary competition among normative orders. In contrast to the «clash of civilizations» paradigm, this competition is interpreted as a material, institutional, and discursive dispute over sovereignty, rights, security, and legitimacy. On this basis, the article formulates an ethical-political cosmopolitanism structured around an ethical threshold of protection, plural procedures of justification, an explicit analysis of power relations, and criteria for institutional application. The proposal incorporates minimal ethics as a delimiting framework and evaluates institutions according to their capacity to protect basic rights, include the perspectives of affected persons and communities, distribute responsibilities in a justified manner, and guarantee mechanisms of transparency, oversight, complaint, and review. Its scope is reconstructive and evaluative: it does not offer a definitive institutional architecture, but a normative matrix for guiding reforms under conditions of pluralism, conflict, and global interdependence.