Alicante, España
Este trabajo explora la relación entre consumo, deseo y materialidad en el contexto del Antropoceno, a partir de los planteamientos filosóficos de Bernard Stiegler y Timothy Morton. La pregunta central gira en torno a la capacidad de decisión del ser humano en un entorno profundamente mediado por sistemas técnicos y capitalistas que afectan su vínculo con la materia. A través de la noción de retención terciaria, Stiegler analiza cómo el consumo actual, al proletarizar la atención y el deseo, interrumpe los procesos de individuación y transindividuación, generando una pérdida de autonomía epistémica y libidinal. El sujeto contemporáneo, atrapado en circuitos cortos de satisfacción pulsional, queda incapacitado para imaginar un futuro moldeable. Frente a esta situación, Stiegler propone una reinterpretación del consumo como pharmakon, esto es: veneno y remedio a la vez, que puede recuperar su función transicional y curativa. Por otro lado, Morton plantea el narcisismo resultante de este proceso no como un síntoma patológico, sino como una condición estructural de la existencia humana y no humana. El consumo se revela como una manifestación inevitable de una relación libidinal con la alteridad. Sin embargo, esta misma dinámica contiene el germen de una conciencia ecológica transformadora. La articulación entre ambas perspectivas permite pensar el consumo más allá de la alienación, como un campo de tensión entre destrucción y posibilidad. En este marco, la reconfiguración de la relación entre sujeto y objeto técnico aparece como una vía necesaria para imaginar una salida del colapso hacia un Negantropoceno, donde el pensamiento y el cuidado del mundo se reencuentren.
This article explores the relationship between consumption, desire, and materiality in the context of the Anthropocene, based on the philosophical approaches of Bernard Stiegler and Timothy Morton. The central question revolves around the decision—making capacity of human beings in an environment deeply mediated by technical and capitalist systems that affect their connection with matter. Through the notion of tertiary retention, Stiegler analyses how current consumption, by proletarianising attention and desire, interrupts the processes of individuation and transindividuation, generating a loss of epistemic and libidinal autonomy. The contemporary subject, trapped in short circuits of drive satisfaction, is unable to imagine a malleable future. Faced with this situation, Stiegler proposes a reinterpretation of consumption as pharmakon, that is, both poison and remedy, which can recover its transitional and curative function. On the other hand, Morton posits the narcissism resulting from this process not as a pathological symptom, but as a structural condition of human and non—human existence. Consumption is revealed as an inevitable manifestation of a libidinal relationship with otherness. However, this same dynamic contains the seeds of a transformative ecological consciousness. The articulation between these two perspectives allows us to think about consumption beyond alienation, as a field of tension between destruction and possibility. Within this framework, the reconfiguration of the relationship between subject and technical object appears as a necessary path for imagining a way out of collapse towards a Neganthropocene, where thought and care for the world can be reunited.
Este trabalho explora a relação entre consumo, desejo e materialidade no contexto do Antropoceno, a partir dos pressupostos filosóficos de Bernard Stiegler e Timothy Morton. A questão central gira em torno da capacidade de decisão do ser humano em um ambiente profundamente mediado por sistemas técnicos e capitalistas que afetam seu vínculo com a matéria. Por meio da noção de retenção terciária, Stiegler analisa como o consumo contemporâneo, ao proletarizar a atenção e o desejo, interrompe os processos de individuação e transindividuação, gerando uma perda de autonomia epistêmica e libidinal. O sujeito contemporâneo, aprisionado em circuitos curtos de satisfação pulsional, torna-se incapaz de imaginar um futuro moldável. Diante dessa situação, Stiegler propõe uma reinterpretação do consumo como pharmakon, isto é, veneno e remédio ao mesmo tempo, capaz de recuperar sua função transicional e curativa. Por sua vez, Morton concebe o narcisismo resultante desse processo não como um sintoma patológico, mas como uma condição estrutural da existência humana e não humana. O consumo revela-se como uma manifestação inevitável de uma relação libidinal com a alteridade. No entanto, essa mesma dinâmica contém o germe de uma consciência ecológica transformadora. A articulação entre ambas as perspectivas permite pensar o consumo para além da alienação, como um campo de tensão entre destruição e possibilidade. Nesse marco, a reconfiguração da relação entre sujeito e objeto técnico surge como um caminho necessário para imaginar uma saída do colapso em direção a um Negantropoceno, no qual o pensamento e o cuidado com o mundo possam se reencontrar.
Questo lavoro esplora la relazione tra consumo, desiderio e materialità nel contesto dell’Antropocene, a partire dagli orientamenti filosofici di Bernard Stiegler e Timothy Morton. La questione centrale ruota attorno alla capacità decisionale dell’essere umano in un ambiente profondamente mediato da sistemi tecnici e capitalistici che incidono sul suo rapporto con la materia. Attraverso la nozione di ritenzione terziaria, Stiegler analizza come il consumo contemporaneo, proletarizzando l’attenzione e il desiderio, interrompa i processi di individuazione e transindividuazione, generando una perdita di autonomia epistemica e libidinale. Il soggetto contemporaneo, intrappolato in circuiti brevi di soddisfazione pulsionale, risulta incapace di immaginare un futuro plasmabile. Di fronte a questa condizione, Stiegler propone una reinterpretazione del consumo come pharmakon, ossia veleno e rimedio allo stesso tempo, in grado di recuperare la propria funzione transizionale e curativa. Dal canto suo, Morton interpreta il narcisismo derivante da questo processo non come un sintomo patologico, bensì come una condizione strutturale dell’esistenza umana e non umana. Il consumo si rivela come una manifestazione inevitabile di una relazione libidinale con l’alterità. Tuttavia, questa stessa dinamica contiene il germe di una coscienza ecologica trasformativa. L’articolazione tra entrambe le prospettive consente di pensare il consumo oltre l’alienazione, come un campo di tensione tra distruzione e possibilità. In questo quadro, la riconfigurazione del rapporto tra soggetto e oggetto tecnico appare come una via necessaria per immaginare un’uscita dal collasso verso un Negantropocene, in cui il pensiero e la cura del mondo possano nuovamente incontrarsi.
Aquest treball explora la relació entre consum, desig i materialitat en el context del Antropoceno, a partir dels plantejaments filosòfics de Bernard Stiegler i Timothy Morton. La pregunta central gira entorn de la capacitat de decisió de l'ésser humà en un entorn profundament mediat per sistemes tècnics i capitalistes que afecten el seu vincle amb la matèria. A través de la noció de retenció terciària, Stiegler analitza com el consum actual, en proletaritzar l'atenció i el desig, interromp els processos d'individuació i transindividuación, generant una pèrdua d'autonomia epistèmica i libidinal. El subjecte contemporani, atrapat en circuits curts de satisfacció pulsional, queda incapacitat per a imaginar un futur emmotllable. Enfront d'aquesta situació, Stiegler proposa una reinterpretació del consum com pharmakon, això és: verí i remei alhora, que pot recuperar la seva funció transicional i curativa. D'altra banda, Morton planteja el narcisisme resultant d'aquest procés no com un símptoma patològic, sinó com una condició estructural de l'existència humana i no humana. El consum es revela com una manifestació inevitable d'una relació libidinal amb l'alteritat. No obstant això, aquesta mateixa dinàmica conté el germen d'una consciència ecològica transformadora. L'articulació entre totes dues perspectives permet pensar el consum més enllà de l'alienació, com un camp de tensió entre destrucció i possibilitat. En aquest marc, la reconfiguració de la relació entre subjecte i objecte tècnic apareix com una via necessària per a imaginar una sortida del col·lapse cap a un Negantropoceno, on el pensament i la cura del món es retrobin.